Preek gehouden op 7 juni 2020, Exodus 34,4-9

Ds. Rina Mulderij

Gemeente van Jezus Christus,

Aan het begin van de coronacrisis vroeg mijn stiefmoeder mij of mensen hierdoor wel zouden veranderen. Ik heb haar als antwoord gegeven: “Ik hoop van wel, maar ik weet ook dat mensen hardnekkig zijn. Ze laten zich weinig gezeggen in hun doen en laten.” Ook met de huidige beweging van “Black lives matter: zwarte levens doen er toe” heeft te kampen met de hardnekkigheid van racisme, vooroordelen die mensen kunnen hebben ten opzichte van donkergekleurde personen. Vanaf de slavernij, de afschaffing ervan in Nederland in 1863, de vredesmarsen van onder andere Martin Luther King in de jaren zestig, de mishandeling van Rodney King in 1991 door de Amerikaanse politie en de onlangs buitensporig misgegane arrestatie op George Floyd zijn geen incidenten, maar gedaan op hardnekkige vooroordelen en vooronderstellingen op basis van iemands huidskleur. Net als geweld tegen homoseksuelen of het discrimineren van mensen met een Aziatisch uiterlijk aan het begin van het uitbreken van corona.

We hebben allemaal te maken met eigen hardnekkige meningen en vooroordelen. Iets waar wij ons maar moeilijk in laten veranderen. We houden vast aan wat we denken dat we weten. “Ik heb mijn mening over die en die gemaakt”, maar zien dat die persoon ook een andere kant heeft of je laten overtuigen door iemand anders: dat gaat nog niet zo gemakkelijk. Dat levert veel ruzie op. Dat zien we ook online, bij de reaguurders, waar ieder een duit in het zakje doet. Of denk van complottheorieën die in deze tijd hoogtij vieren: zoals het coronavirus is in een laboratorium bedacht om de wereldbevolking te halveren of dat het vaccin straks mensen nog meer ziek maakt [https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2333304-zo-leeft-het-complotdenken-in-nederland.htmll]. Even een spoiler alert: dit alles is niet waar, beste mensen. Maar er is een categorie die hier heilig in gelooft. Het is een zeer creatieve manier van denken om uit de chaos van de onbeheersbaarheid, de machteloosheid en onmaakbaarheid van het bestaan een soort lijn te halen, zodat het voor jou begrijpelijk wordt. Hardnekkigheid is ouder dan de weg naar Rome. Al in Exodus komt de onhandelbaarheid van Israël ter sprake. Het Hebreeuwse woord dat met die halsstarrigheid te maken heeft, komt ook bij het verharden van het hart van de farao voor (Exodus 7,3): het duidt op dat je niet zo snel, niet zo gemakkelijk zult veranderen. Je buigt niet naar een andere overtuiging. Je blijft bij jouw standpunt, want zo ben je nu eenmaal. Het volk Israël heeft op dit punt van de tocht naar het beloofde land zich ingelaten met het gouden kalf. Ze bleef vasthouden aan een godheid die je kunt zien, terwijl ze weet heeft van het Woord “maak geen godenbeelden”. Ook komt daar in Exodus 20,4-6 de liefde tot in het duizendste geslacht en straf tot in het vierde naar voren. Geen gemakkelijk woord, want velen blijven hangen bij de straf. Je kunt dit ook positief lezen: vier generaties hebben de tijd om de schuld recht te zetten, om van de verkeerde weg terug te keren naar God. Het gaat hier niet om de mens als individu, maar een mens in generaties, families, die oneindige toegang hebben tot Gods liefde, als ze God navolgen in liefdevol, genadig, geduldig, trouw en waarachtig zijn. Elke generatie heeft toegang om te doen wat God ons in Mozes als middelaar, zeker in Jezus als plaatsvervanger heeft voorgedaan.

En toch: we vinden het moeilijk, ik vind het moeilijk om in de voetsporen van deze maten van God te treden [https://joods-christelijke-dialoog.nl/index.php/28-voorpagina- tenach/voorpagina-tenach-thora/289-exodus-34-4-9]. Deze woorden van liefdevol, geduldig, deze karaktereigenschappen drukken allemaal een relatie uit, die we met God en met onze naasten hebben. Dus hoe God met ons wil omgaan en omzien én hoe wij God daarin kunnen volgen. Ook wij zijn geroepen om vanuit onze eigen hardnekkigheid af te keren en het kwade in ons bestaan geen kans te geven. Dat wat wij als zonde, schuld en misdaad doen, dus wat wij bewust of moedwillig of onbewust fout doen, daartoe zijn wij allen geroepen om die niet generaties door te laten werken. Ook bij ons mag kwaad stoppen. Ook wij mogen vergeving vragen om wat wij fout hebben gedaan.

God is niet onverschillig bij het lijden, dat mensen elke dag ondergaan, maar Hij kent ook de menselijke aard. Dat we soms een ander het goede niet gunnen, waar we smiechterig staan te lachen als iemand een fout maakt, dat we zwijgen, wanneer kwaad mensen treft. God lijdt mee met ons, wanneer we aan de andere kant komen te staan, waar God weet heeft van het lijden via de lijfelijkheid van het Woord dat mens is geworden: via Jezus. Maar het is niet zo dat God alleen maar gerechtigheid wil uitoefenen: in zijn gerechtigheid is Hij ook barmhartig en genadig. En die twee termen kunnen ook niet zonder gerechtigheid. We willen toch geen harde, straffende God, die niets wil horen van de andere kant, waar het regel is regel is of waar wij geen beroep op Zijn genade mogen doen? Maar het moet ook niet zo zijn, dat we met opzet zondigen en dat we dat gemakkelijk op Gods genade afwentelen, want God vergeeft toch alles? Ook wij zijn geroepen om relaties heel te maken. Om te communiceren wat er verkeerd gaat, zodat wij er wat aan kunnen doen.

Dit leven van ons op aarde kun je als een soort bootcamp, training zien om je in de karaktereigenschappen van God te oefenen, om die te doen om onze harde nek zachter te krijgen. Om zelf met Gods goedheid aan de slag te gaan, om deze kwaliteiten te delen en niet om kwaad te verspreiden, zoals bij voorbeeld boosheid. Dit is een hele vurige emotie. Je kunt je door boosheid telkens laten leiden. Dat je boos bent dat je niet veel mag doen, dat je boos wordt, omdat dit de tigste keer is dat die ander jou dit flikt. Boosheid kan onbeheersbaar worden, als je het laat stromen; dat je om het minste of geringste boos wordt. Maar je kunt het ook als een kracht ten goede inzetten, mits jij je laat leiden door God, die niet alles ongestraft laat. We staan voor onze eigen uitdagingen als generaties om met hardnekkigheid aan de slag te gaan, om die te doorbreken, om het juk van Jezus op ons te nemen, want ‘mijn juk is zacht’ (Matteüs 11,30). Ook om ons hart gaat het, dat wij die openen voor God, dat wij doen zoals we horen. Dan zijn wij een volk dat God waardig is, bij wie Zijn vrede en liefde bloeien. Amen.

Contactgegevens

Protestantse gemeente Grootegast/Sebaldeburen

Goede Herderkerk, De Gast 2, 9861 BM te Grootegast

0594-613073

Contact via email