Preek 3 mei 2020, 75 jaar bevrijding, Matteüs 5,3-12

Ds. Rina Mulderij

Wil je liever de preek zien? Dat kan via deze playlist Bonhoeffer, 75 jaar bevrijding:

https://www.youtube.com/playlist?list=PLnE6i7fpyrI-yVCtNvuW-i5nifQEI7YyV

Gemeente van Jezus Christus,

Ik leef mijn hele leven al in vrede. Vanaf het moment dat ik geboren ben, heb ik nooit oorlog in Nederland gekend. Dat is vaak iets van ver weg, iets dat via televisie en internet binnenkomt. En wie de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt, leeft al langer in een tijd van vrede dan dat je ervaring hebt met onvrijheid, dat je met spertijd te maken hebt gehad of dat je niet alles kon kopen of doen. Overal waar je kwam, stonden soldaten vanuit Nazi-Duitsland, die het leven van alledag inperkten. Waar het Wilhelmus niet mocht klinken, waar het verboden was om naar Radio Oranje te luisteren of dat je voor een kopietje met nieuws dat er echt speelde, gevangen kon worden gezet. Ik zou het niet weten hoe ik in die tijd gereageerd zou hebben. Ook al hebben we nu met een tijd van beperking te maken, onze gewetensvrijheid komt niet in het gedrang. Dat werd wel aan de kaak gesteld, wanneer je als jongeman werd opgeroepen om te gaan werken voor de vijand in Duitsland, want de oorlogsmachinerie draaide op volle toeren. Wat zou jij, jong of oud, hebben gedaan, als jij iets moest doen wat in gaat tegen jouw geweten, tegen jouw geloof in Jezus Christus als de Gekruisigde en Opgestane Heer?

Voor die vraag is Dietrich Bonhoeffer komen te staan. Best snel infiltreerde het Nazi- gedachtegoed in de Duitse kerken en dit gedachtegoed staat zo haaks op het evangelie, op God. Velen gingen mee in ‘Bloed en Bodem’, verlangend naar een tijd van een glorierijk Duitsland, waar oude vijanden overwonnen waren, waar ontregelende figuren zoals de Jood, de Zigeuner, de Communist, of wie ook maar kritiek op het Naziregime had, dat zulke mensen er niet meer waren, weggestopt in kampen en vernietigd, want alles wat kwetsbaarheid opriep, daar was geen plaats voor in het Derde Rijk. En dan met zo’n opgeknoopte Jood aankomen, die ideeën heeft zoals je vijand lief hebben, nederig zijn, uitzien naar gerechtigheid voor elk mensenkind – voor zo iemand was er geen plaats in dé Duitse Kerk. Ook Bonhoeffer werd op een gegeven moment opgeroepen voor dienstplicht. Voor die tijd werd hem de vraag gesteld, wat hij dan zou doen. Het verhaal gaat dat hij in stilte lang nadacht en toen zei: “ik hoop dat ik voor het goede mag kiezen met Gods kracht.”

Over de Bergrede heeft Bonhoeffer een boek geschreven in 1937 met de titel Nachfolge, Navolging. De Bergrede van Jezus staat in het teken van het kruis. Volgens Bonhoeffer spreekt Jezus in de zaligsprekingen tot de discipelen. Zij krijgen als het ware het manifest van het Koninkrijk van de Hemel. Dit Rijk is anders dan de wereld dat “fantaseert over vooruitgang, kracht, toekomst, terwijl de leerlingen weten van het einde, het gericht en de nadering van het Koninkrijk van God, waar de wereld niet aan toe is” (citaat uit Navolging). We zijn allen bekend met deze woorden van Jezus, maar zij maken ons ook onrustig, want hoe kun je nou gelukkig zijn, als je treurt, arm van hart bent of als je vervolgd wordt omwille van Jezus?

We worden haast vanzelf getrokken naar die kant die mooi is, vrij van onderdrukking, kwaad, maar daarmee geven wij geen gehoor aan de roeping van Jezus om te leven voor Gods plannen, om Zijn kinderen te zijn. Om juiste relaties met elkaar te onderhouden, want ook wij zijn genodigd om vredestichters te zijn. Vrede is meer dan de afwezigheid van oorlog. Het gaat om een staat van welzijn voor elk mens, waar geweld niet meer is, waar je met ieder mens in een goede relatie staat, waar verbroken banden geheeld zijn, waar het kwade overwonnen wordt door het goede, waar we liever zelf lijden dan door een ander te laten lijden. Waar je dag in, dag uit elkaar groet met de vrede van God zoals wij ook doen, wanneer wij Avondmaal vieren met de vrede van Christus. Het is dus vrede die met Gods genade gevestigd is en dat is volgens Bonhoeffer geen goedkope genade. Het is genade die met de dood van Zijn Zoon aan het kruis gekocht is. Het volgen van de Gekruisigde vraagt om overgave aan Gods wil en dat is een proces van loslaten, groeien door weg te snijden, een sprong te wagen, terwijl de wereld jou uitscheldt, vervolgt en zelfs van kwaad beschuldigt, want wie gaat er nu nog achter een rabbi aan die is uitgeleverd en die zich heeft laten vermoorden aan een kruis?

Ook dan stopt de vrede van God niet. Naast Jezus de Gekruisigde kennen we ook Jezus de Opgestane. De dood heeft Jezus niet in de greep gekregen, maar als eerste uit de doden is Jezus opgestaan en Hij leeft! In deze tijd na Pasen, een tijd van bevrijding die groter is dan de 75 jaar bevrijding, die we in Nederland deze week vieren in een wat aangepaste vorm, willen we deze redding hoog houden, ons verheugen in God die uiteindelijk Zijn rijk van vrede en gerechtigheid zal uitstorten. En met Zijn kracht mogen wij er al een beginnetje mee maken en het ervaren. Ook nu, ook wij zijn geroepen om vrede op aarde te maken, vrede die Jezus voor ogen heeft, voor ieder, ja echt ieder mens, hoe moeilijk, hoe weerbarstig dat ook soms kan zijn, waar die vrede soms niet aangenomen kan worden. Ook wij mogen ons laten transformeren in die vrede, waar God ons als Zijn kinderen lief heeft, ook al vallen wij, ook al betrappen wij onszelf erop, zo van “oeps, dat had ik anders moeten aanpakken, niet zo hard moeten zeggen of ik had niet zo maar moeten voorbij gaan aan wat mijn naaste nodig had.” De goede boodschap is eenvoudig, maar de uitwerking ervan vinden we moeilijk en gebeurt het moeizaam. Misschien kun je het gelukkig horen als een soort aansporing om de uitdaging van het Koninkrijk van de hemel omwille van Jezus op je te nemen. Om je niet te laten verblinden door het kwade, maar Jezus in alles voor ogen te houden. Dat wij als gemeenschap van de Gekruisigde, de Opgestane alles met Hem mogen verliezen en met Hem alles zullen vinden. Vooruit, mensen, sta op en laat je leiden tot de vrede die God alleen kan geven. Vooruit, broeders en zusters, sta op en leef als mensen die met Jezus zijn gekruisigd en opgestaan en wij zullen leven als mensen die waarlijk bevrijd zijn. Amen.

Meer lezen over Bonhoeffer? https://www.deroosvanculemborg.nl/wp- content/uploads/2019/04/bonhoeffer-BOEKJE.pdf

Contactgegevens

Protestantse gemeente Grootegast/Sebaldeburen

Goede Herderkerk, De Gast 2, 9861 BM te Grootegast

0594-613073

Contact via email