Preek, gehouden op 2 februari 2020, Matteüs 20,1-16 en BWV 144 (cantate van Bach)

Over cantate BWV 144: https://www.bachvereniging.nl/nl/bwv/bwv-144/ https://www.eduardvanhengel.nl/werken/BWV_144

ds. Rina Mulderij 

Gemeente van Jezus Christus, 

Is het eerlijk dat zowel de werkers van het eerste als van het laatste uur hetzelfde loon ontvangen? De ene groep heeft de hele dag onder de brandende zon gewerkt, zo’n twaalf uur en dat was in de tijd van Jezus niet eens zo gek voor een werkdag. De laatste groep wordt pas na elf uur geroepen op het marktplein. Ze hebben veel gewacht, gehoopt dat iemand hen mee zou nemen voor wat werk, zodat ze wat te eten hebben. Beide groepen werkers krijgen gelijk uit betaald, maar daar komen ze na de werkdag pas achter, wanneer de laatste groep als eerste naar voren wordt gevraagd. Als de eerste werkers aan de beurt zijn, verwachten zij dat zij wel meer zullen ontvangen, maar ook zij moeten het doen met die ene denarie, die ze hadden afgesproken. En dat levert gemor op. Ze zijn niet tevreden met het ontvangen loon. Ze hadden zich rijker gerekend, want hoe meer je werkt, hoe meer loon je zult ontvangen? Zo werkte het in de tijd van Jezus en ook nu nog steeds bij ons. Hoe meer je doet, hoe meer aanzien, geld je zult krijgen, want daar heb je recht op, eerlijk verdiend toch? 

Jezus draait in dit voorbeeldverhaal het om. In het koninkrijk van de hemel zal het anders gaan dan in de wereld van macht, prestige, hard werken. Vele mensen nodigt God uit om te werken voor de oogst, die binnen moet worden gehaald. En die velen ontvangen allemaal dezelfde goedheid van God, Zijn genade. Maar het is niet loon naar werken, waar Luther tegen in ging met sola fide en sola gratia: geloof en genade alleen. Het is dus niet zo, dat je meer recht hebt dan een ander op het koninkrijk van de hemel, omdat die zich niet zo veel heeft ingezet zoals jij of die er veel en veel later bij gekomen is. God rekent anders dan de boekhouders hier op aarde, die hun eigen huishoudboekje vooral in orde willen hebben. 

De onbekende dichter uit het begin van de 18e eeuw, die aan deze cantate van Bach voor in de Lutherse eredienst heeft geschreven: hij heeft het over tevreden zijn met wat je hebt in geloof. Hij roept daartoe ook de hoorder op. Mor niet, christen, maar neem van God aan wat van jou is en ga heen. Wees tevreden met je lot, stel je bescheiden op en schik je in wat God wil, want “wat God doet, dat is wel gedaan”. Hier zit trouwens een link met lied 909 uit liedboek 2013, dat Samuel Rodigast heeft geschreven in 1675. Bach heeft bijna vijftig jaar later dit lied als koraal opgenomen in deze cantate. 

Maar kunnen wij als mensen van bijna driehonderd jaar later wel iets met deze boodschap van soberheid en tevreden zijn in geloof? Als ik zo om me heen kijk, kan ik zeggen ja en nee. Het nee zit hem in dat we altijd en overal onze verlangens kunnen inwilligen. De winkels zijn lang open en op het internet shoppen we ons een ongeluk. We kopen dingen, waarvan we denken dat die onze identiteit vormen. Altijd is er wel iets beters te vinden, dat bij ons past, dat onze levensstijl laat zien. Werk moet voor een grote vervulling in het leven zorgen, zodat we in onze vrije tijd kunnen consumeren, sporten en daarin moeten we altijd authentiek zijn. Alles wat we bij elkaar hebben geshopt, laat de ander zien wie wij zijn. Ook in ons geloof kan een consumentenhouding doorsijpelen: we gaan op zoek naar de kerk die bij ons past, naar de meest geweldige aanbiddingsleider, waar zetten ze de beste show neer als dienst, net als waar krijg ik de volmaakte ervaring met de eredienst. Als niet alles perfect is, dan ben ik weg uit deze kerk, dan zoek ik wel wat beters. Of je kunt je helemaal verliezen in het vervullen van je verlangens die je in het hier en nu hebt. Dan drukken die verlangens het verlangen naar God weg. De instantvervulling van ‘ik wil het nu’ en je kunt het gelijk bestellen, de volgende dag in huis hebben of je kunt het onmiddellijk ervaren, door op deze knop te klikken – die vervulling doet wat met je brein, je leven, je relaties, dus ook die met God. 

Geloven is niet zichtbaar, zo van daar is het. Het zit hem in het gebed in de binnenkamer, het uithouden in een wereld die al en nog niet Gods Koninkrijk is, waar we Jezus nog steeds verwachten. Geloven wordt naar buiten toe waarneembaar in de zorg om de naaste, die arm, noodbehoevend, eenzaam, verlangend naar een goed woord, de Goede Boodschap is. Daar zit het ja voor God in. In de goede gewoonte van elke week naar de kerk gaan, elke dag je met Gods Woord vertrouwd maken, liederen zingen om God te loven, bouwen aan liefde tot God. Hoe vertaal je de boodschap van zondag naar de rest van de week of gaan we straks bij de lunch over naar de hypotheek die betaald moet worden, de zorg om ouders, kinderen, die nieuwe auto of dat nieuwe shirt dat laat zien wie je bent? Dus: hoe wijd jij je hart aan God? Durf jij tegen de stroom in te zwemmen van het vele hebben in deze samenleving? Gaan voor een stroom die heilzaam, helend is, die tijd vraagt van jou. Waar je niet met God kunt onderhandelen om te krijgen wat je wilt, maar waar het gaat om overgave, je oefenen in het leerlingschap, achter Jezus aan gaan. 

Wat jou tevreden stemt in geloven, zal voor elk van ons weer anders zijn én daarin mogen wij ook verbindend zijn. Maar het gaat niet om het spectaculaire, wat je kunt etaleren of wat je verdiend hebt op basis van jouw inzet. Waar laat jij je leiden door Gods Geest, ook al verschilt dat van dat wat we om ons heen zien? Hoe kleur jij met de Goede Boodschap jouw dagelijks werk, je hobby, jouw relatie als ouder, kind, leerling, als vriend? Waar laat jij zien dat Jezus jou aan het denken zet en jouw handelen licht en kracht geeft? Voor die uitdaging van Gods goedheid staan wij allen. God wil ieder van ons in Zijn genade laten leven en die genade wordt aan ons geschonken, zoals God het wil. Hoe anders het ook zal zijn in Gods Koninkrijk dat komen zal – God zal ons verlangen stillen met Zijn genadevolle aanwezigheid, hier en nu en in de tijd die naar ons toekomt. Amen. 

Contactgegevens

Protestantse gemeente Grootegast/Sebaldeburen

Goede Herderkerk, De Gast 2, 9861 BM te Grootegast

0594-613073

Contact via email