Preek gehouden op 3 december 2017, Jesaja 40,1-11

Door ds. H.C. Mulderij

Gemeente van Jezus Christus,

Troost

Troost is een naar woord zei iemand.

Je wordt ermee vermoord, zei iemand.

Er is troost die vrijmaakt,

die een mens moed en nieuwe kracht geeft.

Er is ook troost die doodmaakt,

die een mens alleen zet, in de kou laat staan.

Het woord troost lijkt even besmet,

net als het woord medelijden.

Troost en medelijden hebben een bijklank gekregen:

Je bent zielig.

Die klank doet zeer.

Want niemand wil zielig zijn.

Velen vinden troosten moeilijk.

Ze denken vaak dat ze veel moeten doen om te troosten.

Veel praten, de ander erover heen tillen.

Maar echte troost is heel eenvoudig.

Enkel een hand. Enkel een gebaar.

Een enkel woord misschien.

Iemand bij wie je je zelf kunt zijn.

Iemand bij wie je blijft.

Iemand die er voor jou wil zijn

en je neemt zoals je bent.

[Uit: Marinus van den Berg, Verdriet dat niet verdwijnt. Door-leven na de dood van een kind,broer of zus, 2006, p. 259.]

Troost is voor ieder mens weer anders. Gedurende je leven kun je ernaar verlangen dat er iemand komt die met je optrekt, die met je mee leeft, wanneer je verdrietig bent. Dat je weer moed en kracht ontvangen mag, om weer op te staan.

Wat zullen de eerste hoorders van deze troosttekst van Jesaja van het woord troost hebben opgevangen? Dat waren de mensen uit Juda, Jeruzalem, die als ballingen in Babel terecht waren gekomen in de loop van de zesde eeuw voor Christus en na meer dan vijftig jaar horen zij dat er een verandering in hun lot zal komen. Dat God een profeet de opdracht geeft om hen te troosten en dat ze naar Jeruzalem zullen terugkeren. Ook lezen we dat deze profeet zijn vragen heeft bij deze goede boodschap, want ‘wat zou ik roepen?’ Hij is pessimistisch over het menselijk geslacht: “zullen zij de woorden van de Heer wel aannemen? Is het niet als paarlen voor de zwijnen werpen? Het is prachtig, wat God hier zegt, maar zullen ze er wel naar luisteren en het op waarde weten te schatten?” Maar de andere stem vertrouwt op de eeuwige kracht van Gods Woord tegenover de kwetsbare vergankelijkheid van de mens, want dat Woord houdt altijd stand. Zo bemoedigt deze stem de profeet om de goede boodschap te verkondigen, om niet in ballingschap neer te blijven zitten, maar in beweging te komen, want jouw God komt! En Hij komt met kracht en vol met zorg zal Hij jullie omringen.

Met dit beeld van God die als strijder en herder tegelijk voor het volk Israël optreedt, die met zijn majesteit en genade komt, hoort Israël van God, de Enige die net als in de tijd van de Exodus (Deuteronomium 1,30-31) handelt. God zorgt nu voor een nieuwe exodus vanuit Babel naar het beloofde land. Zoals eens uit de slavernij van Egypte bevrijdt God mensen die kwetsbaar zijn, die op niemand kunnen terugvallen of waar derden het lieten afweten. Vandaag horen zij de belofte van terugkeer, van troost dat hier als een krachtige interventie van Godswege werkt, dat Hij nieuwe mogelijkheden schept. Aan de ene kant komt God met overwinning en macht. Dit kan ik de kant van God noemen die krachtig genoeg is om mensen te emanciperen, om hen vrij te maken van knellende en gevangen houdende banden, opdat God hun redding geeft. Aan de andere kant zien we een God die zorgzaam is voor wie kwetsbaar zijn. Je kunt zeggen dat God moederlijk mensen aan zijn hart koestert, hen bijeen brengt, dus die mensen uit eenzaamheid weet te bewegen.

Met die twee aanvullende beelden van God zou ik ook het pastoraat, het bezoekwerk willen kleuren. We zijn allemaal representanten van God, die mensen mogen troosten, hen moed inspreken, waar het leven hun een knauw heeft gegeven, waar verdriet en gemis is, waar mensen geen uitweg meer zien. Ik zie het als één van de pastorale taken, dat mensen weer op eigen benen kunnen staan, in verbondenheid met anderen. Sommigen zouden zeggen: in hun eigen kracht. Soms heb je die ander nodig om weer verder te kunnen, om zicht te krijgen op: wat gaat er wel goed, waar doe ik nu even niet goed aan. Dat je spart met: dat hoort bij mij, daar ben ik niet goed in. Dat je via je sparringpartner gereedschappen aangereikt kunt krijgen, zodat je ziet waar je blinde vlek, je allergie zit en dat je daar wat mee kunt doen, wat passend voor jou is, zodat je ervan bewust bent, dat je niet telkens tegen een muur op loopt of dat die ander over je grenzen heen gaat. Vergelijk het maar wat in de brief aan de Efeziërs (6,10-17) staat over de geestelijke wapenuitrusting: dat je stand houdt tegen het kwaad, dat wat jou knecht wil maken van wat niet-God is. De Eeuwige geeft ons de kracht om bevrijd te leven, om actief te weerstaan, wat niet bij dat bevrijde leven hoort. Om niet meer in de valkuil te vallen, waar je zo vaak in terecht bent gekomen.

Ook de zorgzame kant van het pastoraat moeten we niet vergeten. Ik verbind dit met de genadekant, met liefde, die God al geeft, voordat wij die liefde hebben aangenomen. Ik ervaar in het werk dat veel mensen kampen met die liefde. Ze zoeken ernaar, maar vinden zich niet waardig genoeg om die liefde van God te ontvangen. Ze hebben liefde gemist bij hun ouders, hun partner en ze jagen die na op een manier die contraproductief werkt. Het lijkt wel of die liefde steeds verder van hen af lijkt te liggen, hoe meer ze er naar grijpen. Liefde wordt dan een last, die ze mee zeulen en het kan dan een verademing zijn, als er iemand voor hen is, die daar gepast mee omgaat. Soms zonder woorden, dat je ervaart dat jij ertoe doet. Dat je zwijgzaam er bent en luistert naar wat niet gezegd kan worden.

Hennie, mensen van Jezus Christus, ik hoop dat we zo er voor elkaar mogen zijn en dat we elkaar tot troost zijn. Dat wij ervaren dat God met ons mee gaat en dat wij Hem op het spoor komen in ons bestaan. Dat wij zien dat er uit de dorheid weer een teken van leven zal opstaan. Dat wij open staan om kracht en liefde van God te ontvangen, om God-met-ons welkom te heten. In deze tijd voor Kerst mogen wij mee maken dat Gods belofte onder ons gestalte krijgt, dat deze wereld zo zal veranderen, dat ze meer en meer ontvankelijk is voor Gods vrede en genade. Moge God ons zo troosten. Amen.

Contactgegevens

Protestantse gemeente Grootegast/Sebaldeburen

Goede Herderkerk, De Gast 2, 9861 BM te Grootegast

0594-613073

Contact via email