Preek, gehouden op biddag voor arbeid en gewas 8 maart 2017: Matteüs 6,19-23

Door ds. H.C. Mulderij

Gemeente van Jezus Christus,

Waar ligt jouw passie? Waar ga jij voor met heel je kracht, je ziel en je hart? Weet je het al? Waar kun jij je ei in kwijt? In een betaalde baan of vrijwilligerswerk; huishouding of opvoeding van je kinderen? Mantelzorg voor je buren of je familie? Waar ben jij in jouw element? Met welke inzet ga jij ergens voor? Werken met passie in de breedste zin van het woord kun je opvatten als een roeping. Vaak wordt het van dominees gezegd dat ze een roeping moeten hebben. Ik zou dat verder door willen trekken naar betaald of onbetaald werk, waar jij iets van dienstbaarheid aan God kunt laten zien. Zo wil ik passie uitleggen: dat jij in de verscheidene facetten van werk geroepen bent om getuige van God te zijn.

Dat is een hoge inzet, dat besef ik heel goed. En werk kan soms ook maar gewoon werk zijn. Werken zorgt voor brood op de plank. Het is een middel om te kunnen leven. Soms is het geen doel in zich, soms is het niet leuk, maar eerder geestdodend. Soms loop je op je tenen, omdat je niet weet of jouw flexcontract verlengd zal worden. Durf jij je niet ziek te melden, omdat je werkgever je dan als zwak, incapabel ziet. De misstanden bij het kledingbedrijf Primark waren recentelijk in het nieuws [http://www.rtvnoord.nl/nieuws/173956/Onrust-bij-Primark-Als-ik-alles- had-geweten-was-ik-er-nooit-gaan-werken ]. Waar werknemers zich begluurd voelen, vier uur aan een achter de kassa moeten staan en waar er een cultuur van angst heerst, zodat de meeste werknemers alleen anoniem hun verhaal durven te vertellen. Waar de leidinggevenden nu ook ermee aan de slag willen, gelukkig en hopelijk zetten zij door. En dan heb ik het nog niet eens over de mensen die in deze tijd in slavernij terecht zijn gekomen; na gouden beloften, omdat anderen een kans zagen om die persoon uit te buiten en van de buitenwereld af te snijden...

Burn out kan ook een reden zijn om niet aan het arbeidsproces deel te nemen. Je kunt niet meer. Je voelt je een ballonnetje, dat helemaal leeg is gelopen. Te veel hooi op je vork genomen, de verwachting van leidinggevenden dat jij meer dan 150% je inzet en dat je dit, dit en dat klusje er ook nog even bij doet; of zelfs te saai werk, de zogenaamde bore-out, kunnen bijdragen aan klachten dat het jou over de schoenen kan lopen. Net als dat het werk na werktijd nog niet klaar is, want de werke-mails stromen ’s avonds en in het weekend nog binnen. De grenzen tussen werk en privé, vrije tijd met vrienden, gezin lopen op deze manier meer door elkaar heen en dat is niet gezond. Een Franse rechter heeft begin dit jaar besloten dat werknemers tijdens hun privé tijd offline voor hun werk mogen zijn [http://nos.nl/op3/artikel/2150987-mailt-je-baas-in-de-avond- in-frankrijk-hoef-je-niet-meer-te-reageren.html ]. De continue prikkeling van een nieuw bericht, werke-mail zorgt niet voor rust en herstel. Vandaar ook dat ik in het weekend niet reageer op telefoontjes en e-mails, dat ik een einde aan de werkdag heb ingesteld. Ik schrok, toen een collega vertelde over dat ze in de verplichte nascholing voor predikanten hoorde, dat sommige predikanten wel 80 uur per week werken en dan hebben sommigen ook nog een gezin. Dat is niet gezond. En het zendt een verkeerde prikkel uit, dat dit de norm zou moeten zijn.

Presteren moet in deze tijd. Dat krijgen de huidige jongste en jongvolwassen generaties met de paplepel ingegoten. Alles moet mooi zijn, in het perfecte plaatje passen. Is dat geen gezwoeg? En doen we daarmee elkaar niet meer kwaad dan goed mee? Het leidt tot vertroebeling waar het werkelijk om draait. Jezus heeft het over dat als je oog troebel is, dat er dan duisternis is in je lichaam (Matteüs 6,23). In de Herziene Statenvertaling staat hier in plaats van troebel ‘kwaadaardig’, in de Naardense ‘boos’ en dat komt iets dichter bij waar ik naar toe wil gaan. Strooien wij elkaar zo geen zand in de ogen, dat we het zo mooi presenteren?

Dat we op elkaar de druk leggen, dat de werkelijk alleen maar zonnig mag zijn, terwijl we ook met donkere tinten, mislukking, tegenslag, met een baaldag of –week te kampen hebben. Met deze dwang van mooi, positief, succes kunnen we elkaar gevangen houden en dat vind ik kwaadaardig. Het woord ‘troebel’ in vers 23 heeft in het Grieks naast de betekenis van kwaad, onheilvol, ook een sfeer in zich dat je anderen meetrekt in het kwaad. Corrumperen, want het gaat niet alleen om dat je zelf kwaad doet. Nee, het is nog beter om anderen in dit kwaad mee te sleuren en hen zo los van God te weken.

Jezus spreekt hier over jouw geloofsoriëntering in het leven. Hoe laat jij jouw lamp schijnen in Gods naam of heerst er alleen maar duisternis binnen in je? Dus ook: hoe zet jij jouw passie in? Doe jij dat op een gezonde manier of op een wijze die afbreuk doet aan God, jou zelf, de mensen om je heen en deze schepping? Gerechtigheid komt hier ook bij kijken.

Tijdens de meditatie voorafgaand aan deze verkondiging moest ik denken aan één van mijn docenten van de kerkelijke opleiding, namelijk Gerrit de Kruijf, die helaas in 2013 is overleden. Hij heeft onder andere christelijke ethiek gegeven en zo kwamen we ook over arbeid en roeping te spreken. Hij heeft deze colleges verwerkt in het boekje “Ethiek onderweg” dat in 2008 is uitgegeven. [https://www.boekencentrum.nl/pod-ethiek-onderweg ] Gerrit de Kruijf schrijft relativerend over arbeid dat we hoeven niet te geloven in ons werk. Deze houding maakt ons vrij, dat wij ons toe mogen leggen op onze werkelijke roeping: dat wij getuige zijn van Gods toekomst en dat wij ons in dienst stellen van Zijn Rijk. (Ethiek onderweg, p.42) Dat houdt in dat wij ons inzetten voor gerechtigheid, voor mensen die onderop zijn komen te liggen door misdadige structuren, die mensen tegenwerken en de vernieling in helpen. Dat wij voor mensen zonder stem, mensen die in het verdomhoekje terecht zijn gekomen, op komen, dat wij zorg dragen voor wie niet meer voor zichzelf kan zorgen, omdat deze een beperking heeft van geboorte af tot door een ongeluk gekregen, of omdat de ouderdom in treedt. Iets dat wij met de komende verkiezingen horen, waar de populistische stem bevolkingsgroepen weg zet als nietsnutten, potverteerders, waar sommige partijen zelfs kinderrechten de wacht aan zetten en zo niet met de toekomst bezig zijn. [https://www.trouw.nl/opinie/de-kerk-moet-opstaan-tegen-de-pvv~ae16d605/ en https://www.kerkinactie.nl/download/CAwdEAwUUkNCV0ZA&inline=0 ]

Aan deze zaken willen wij van Godswege werken. Ieder passend naar wat hij of zij kan doen, naar waar jouw door God gegeven talenten en gaven liggen. Op deze wijze verzamel je schatten in de hemel en zo ga je in tegen het materialisme, waar de mens zo vaak ten prooi aan valt. Waar je meer, meer wilt of waar je de dingen oppot voor jezelf en dat je zo meer hebt dan wat je kunt gebruiken. Sta eens stil bij wat heb ik echt nodig om te kunnen leven en wat kan ik voor een ander betekenen? Wat kan ik geven en wat ontvangen? Op wie wil ik gericht zijn, als ik in mijn element ben? Zo besluit ik dan met de woorden van Jezus, die ons op onze hemelse passie wijst: dat waar je schat is, daar is ook je hart (vers 21). Ga en leef het Koninkrijk van de hemel waardig. Amen.

Contactgegevens

Protestantse gemeente Grootegast/Sebaldeburen

Goede Herderkerk, De Gast 2, 9861 BM te Grootegast

0594-613073

Contact via email